Recenzje (el)
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1105
Jim Holt, amerykański filozof i pisarz naukowy jest autorem książki, którą można uznać za wzór znakomitej popularyzacji trudnych tematów naukowych. Już jej tytuł - Idee, które zmieniły świat – pokazuje wagę opisywanych problemów, w podtytule natomiast – Od Einsteina i Gödla po Turinga i Dawkinsa zarysowany jest przedział czasowy, jakim autor się interesuje szczególnie. Książkę – w tłumaczeniu Tomasza Lanczewskiego – wydało wydawnictwo Copernicus Center Press.
Jeśli recenzent miałby coś dodać do tego, o czym pisze autor w Przedmowie, to tylko to, że jest to książka, którą czyta się tzw. jednym tchem. I z powodu ważnych naukowo tematów opisywanych w formie gawędy, i z powodu formatu uczonych, których przedstawione zagadnienia dotyczą, ale i z powodu znakomitego języka, ceniącego dystans i poczucie humoru wobec opisywanych spraw i osób.
Sam autor wyjaśnia, że 43 eseje, jakie znalazły się w książce pisał z myślą o trzech kwestiach. Po pierwsze, z uwagi na piękno idei, jakie go zafascynowały.
Znalazła się tu i teoria względności Einsteina, i mechanika kwantowa, teoria grup, teoria nieskończenie wielkiego i nieskończenie małego, teoria obliczalności Turinga, twierdzenia Gödla, hipoteza dzeta Riemanna, teoria kategorii, topologia, wyższe wymiary, fraktale, regresja statystyczna czy teoria prawdy. Choć nazwy teorii i zagadnień naukowych mogą sugerować ich hermetyczność i konieczność posiadania odpowiedniej wiedzy, autor tak prowadzi wywody, aby mógł je zrozumieć zarówno nowicjusz, jak i ekspert i aby żaden z nich się nie znudził lekturą.
Drugą sprawą jaką brał pod uwagę byli sami uczeni – twórcy opisywanych idei. Ludzie z krwi i kości, mający zalety, ale i przywary, a często – dziwactwa, o których mało kto wie. Ich życie często kończyło się tragicznie, jak np. matematyka Aleksandra Grothendiecka, który zmarł w Pirenejach jako pustelnik cierpiący na urojenia, czy twórcy teorii nieskończoności Georga Cantora - kabalistycznego mistyka, który zmarł w przytułku dla obłąkanych. Życie stracili też dwaj wielcy rosyjscy matematycy zajmujący się nieskończonością – Dmitrij Jegorow i Paweł Fłorieński, których potępiono w czasach stalinowskich za antymaterialistyczny spirytualizm i zamordowano w gułagu. Z kolei Kurt Gödel – największy ze współczesnych logików, zagłodził się na śmierć przekonany, że wszyscy chcą go otruć. David Foster Wallace nie mógł sobie poradzić z tematem nieskończoności w rezultacie czego powiesił się, a Alan Turing – twórca komputera popełnił samobójstwo zjadając naszpikowane cyjankiem jabłko.
Jako trzeci z powodów zebrania esejów w tom autor podaje filozofię, jako tę naukę, dla której opisywane teorie i zagadnienia mają zasadnicze znaczenie, gdyż przyczyniają się do stworzenia najbardziej ogólnej koncepcji świata (metafizyki), naszego sposobu osiągania i uzasadniania wiedzy (epistemologii), a także tego, w jaki sposób prowadzimy nasze życie (etyki).
Książkę kończy esej pt. „Powiedz coś”, przewrotnie traktujący o bzdurach, jakie ludzie wypowiadają, co jest dobitnym dowodem na poczucie humoru autora, choć temat rozważań wcale nie jest błahy, gdyż dotyczy istnienia prawdy – pojęcia, nad którym głowili się i głowią filozofowie od czasów starożytnych. (al.)
Idee, które zmieniły świat. Od Einsteina i Godla po Turinga i Dawkinsa, Jim Holt, Wydawnictwo Copernicus Center Press, wydanie I, Kraków 2020, s. 493, cena 69,90 zł, książka dostępna także jako e-book.
- Autor: al
- Odsłon: 4120
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1614
Wydawnictwo Copernicus Center Press wydało książkę brytyjskiego antropologa, profesora psychologii ewolucyjnej Robina Dunbara pt. Ilu przyjaciół potrzebuje człowiek? Książkę przetłumaczyła Dominika Cieśla-Szymańska.
Choć badanie uczucia przyjaźni może wydawać się mało naukowym zajęciem, to jednak jest to zjawisko kształtujące nasze życie społeczne i mocno osadzone w biologii oraz ewolucji. Zagadnieniu temu autor poświęcił wiele lat badań, które popularyzował następnie w czasopismach popularnonaukowych. Obecnie wydana książka jest po części wynikiem wcześniejszych publikacji.
Autor nie kryje, iż jest zafascynowany zarówno samą przyjaźnią, jak i ewolucją jako biologicznym procesem, który wpływa na to, co robimy. Potrzeba zawierania przyjaźni jest szczególnie ważnym elementem zestawu narzędzi, jakie oferuje nam ewolucja. Ale rzecz nie tylko w czystej przyjaźni – z nią wiąże się bowiem wiele aspektów ludzkiego życia, wynikają różne zachowania ludzi w zależności od sytuacji.
Dunbar zaprasza więc czytelnika do zgłębiania z nim takich „egzotycznych” kwestii jak: liczba przyjaciół, rodzaj mózgu (ojca czy matki?), dlaczego Obama musiał zwyciężyć w wyborach prezydenckich 2008 roku i dlaczego Szekspir był geniuszem? Wyjawia, co ma wspólnego język gaelicki z żywicą olibanową i dlaczego się śmiejemy. Zastanawia się też nad rolą religii w ewolucji człowieka, oraz dlaczego mężczyźni i kobiety nigdy nie dogadają się w kwestii kolorów. A odpowiedzi na te pytania przedstawia – błyskotliwie i mocno zajmująco - w kategoriach ewolucji i wielkich odkryć Darwina, czyli tego, co skłania nas do zastanowienia się nad podstawami nauki. (tm)
Ilu przyjaciół potrzebuje człowiek? Liczba Dunbara i inne wybryki ewolucji, Robin Dunbar, Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2019, wyd. II (I w tej edycji), s. 306, cena 49,90 zł, Książka dostępna również jako e-book.