Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 26 kwiecień 2026

Odsłon: 137

Wydawnictwo RM wydało książkę Juliena Peltiera Samuraje. Prawdziwa historia w tłumaczeniu Justyny Nowakowskiej.

Autor – historyk specjalizujący się w historii wojskowości ze szczególnym uwzględnieniem Japonii – pokazuje w niezwykle interesujący sposób tysiącletnią historię samurajów, ewolucję ich miejsca w społeczeństwie i kulturze. Wartość merytoryczną książki wzbogacają nie tylko liczne przypisy, słownik terminów i obszerna bibliografia, ale bardzo dobre pióro, dyscyplina pisarska i atrakcyjne ujęcie tematu, jak na popularyzatora nauki przystało (J. Peltier zajmuje się od lat popularyzacją nauki).

Dla wykształconego Europejczyka postać samuraja kojarzy się przede wszystkim z filmem Akiry Kurosawy – Siedmiu samurajów (1954), który przeszedł do historii kina światowego, mitologizując tę społeczność wojowników. Miłośnikom broni japońskiej bliska jest wiedza o słynnych mieczach samurajów (m.in. katany), cenionych dziś nie tylko w sztukach walki, ale i przez kolekcjonerów z racji piękna wykonania. Czytelnicy natomiast zwykle otrzymują książki opiewające takie cechy samurajów jak prawość, honor, determinacja, czyli te, jakich dziś brakuje społeczeństwom, ale i pokazujące ich filozofię życia na tle orientalnej kultury Japonii.

Julien Peltier wychodzi w swojej książce poza te utarte schematy. Uświadamia, że w rzeczywistości samuraj to postać niejednoznaczna – był najemnikiem w dobrej i złej sprawie, co powoduje, że budził i budzi sprzeczne osądy. Autor pokazuje, w jaki sposób postrzegano elitę wojowników, która najpierw narzuciła swój prymat siłą, a następnie starała się go uzasadnić, wynosząc się do rangi wzoru do naśladowania, choć relacje samurajów z władzą – panem, szogunem czy cesarzem – nie zawsze cechowały się lojalnością.

Książka ta wpisuje się do pewnego stopnia w panującą obecnie modę na obalanie stereotypów. Idzie jednak o krok dalej – stanowi próbę nakreślenia portretu samuraja z nowej perspektywy – pisze wydawca we Wstępie. W założeniu autora ma być raczej przestrzenią dialogu między mitem a rzeczywistością, gdyż status japońskiego wojownika ewaluował, a do najważniejszej zmiany doszło u progu XVII wieku, kiedy zawodowy wojownik przemienił się w uzbrojonego urzędnika państwowego. Choć szogunat obalono w latach 60. XIX wieku, to o samurajach jednak nie zapomniano – „odrodził” się tuż przed drugą wojną światową, powodując powrót (dyskusyjnego) archetypu nieustraszonego wojownika. (al.)


Samuraje. Prawdziwa historia, Julien Peltier, Wydawnictwo RM 2026, s. 319, cena 49,99 zł

Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 23 kwiecień 2026

Odsłon: 109

Wydawnictwo RM wydało książkę brytyjskiego niezależnego badacza sztuki wojennej w średniowieczu Philipa Line pt. Wikingowie. Wojownicy Północy w tłumaczeniu Katarzyny Skawran.

O wikingach – najemnych wojownikach z Półwyspu Skandynawskiego i wybrzeża Morza Bałtyckiego, którzy od VIII wieku podejmowali dalekie wyprawy o charakterze kupieckim, rabunkowym lub osadniczym - .napisano chyba wszystko. O ich awanturniczej działalności nakręcono wiele barwnych filmów. A jednak okazuje się, że są jeszcze takie aspekty historii tego ludu, które wmagały badań naukowych. Jednym z nich jest aspekt sztuki wojennej i organizacji wojskowej, sposobów, w jakie prowadzili wojny.

„Autorzy wielu publikacji patrzyli na to zagadnienie wyłącznie z dzisiejszej perspektywy, biorąc relacje kronikarzy za dobrą monetę, nie zwracając uwagi na to kim byli, dlaczego pisali i ile czasu upłynęło od wydarzeń, które opisywali – pisze Autor we Wstępie do książki. - W rezultacie niesprawdzone informacje były często przedstawiane jako fakty i jeśli są powody, aby taki przekaz zakwestionować – należy to zrobić”.

Analiza autora obejmuje działania wojenne wikingów na tle wojen w północnej i zachodniej Europie w latach 750 – 1100, na obszarze Wysp Brytyjskich, Imperium Karolińskiego i jego spadkobierców, a także obszarów zamieszkałych przez Słowian na północ i wschód od Bałkanów (jest więc trochę i o terenach obecnej Polski).

W książce czytelnik znajdzie opisy działań wojennych wikingów z praktycznymi aspektami prowadzenia wojny w średniowieczu: organizacji ich armii, wyposażenia, uzbrojenia, metodami walki. Także rekonstrukcje kampanii, najazdów i bitew, które uzasadniają opinie o morskiej potędze skandynawskich wojowników.
Autor korzystał z różnorodnych źródeł – kronik, sag i poematów – oraz z najnowszych odkryć archeologicznych i ustaleń historyków.

Ta lektura – z bogatymi przypisami, bibliografią i ilustracjami - z pewnością zainteresuje wszystkich zainteresowanych legendą wikingów, podobnie jak czytelników poprzednich czterech wydań. I to mimo nienajlepszej jakości papieru, na jakim książkę wydrukowano. (al.)

Wikingowie. Wojownicy Północy, Philip Line, Wydawnictwo RM, wyd. V, Warszawa 2026, s. 323, cena 59,99 zł

Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 24 luty 2026

Odsłon: 279

Wielkie strategie wojskowe to tytuł książki Jeremy’ego Blacka, wydanej przez Wydawnictwo RM w tłumaczeniu Mateusza Gwoździa.

Strategia, czyli ogólna wizja osiągnięcia celu, nie sprowadza się tylko do szczegółów operacji (w tym przypadku – wojskowych). To raczej wachlarz metod stosowanych przez narody, państwa władców i elity w celu osiągnięcia zamierzonych celów. Strategia obejmuje zatem zarówno cele, jak i środki do ich osiągnięcia i jest zjawiskiem z gruntu politycznym.

Pojęcie strategii od lat jest tematem debaty, czy jest to nauka czy zapomniana sztuka. Pytanie to sprowokowały niepowodzenia elit politycznych, zwłaszcza wojskowych – brak umiejętności wyznaczania racjonalnych celów polityki, a tym samym – formułowania skutecznych strategii, w których nie ma rozdźwięku między koncepcją a realizacją.
Czysto wojskowa analiza strategii, która nie bierze pod uwagę istotnego czynnika, czyli kontekstu międzynarodowego i jego konsekwencji, jest ewidentnie wadliwa – pisze autor, podkreślając, iż historia wojskowości pozwala lepiej rozumieć lekcje przeszłości.

Książka – poza wprowadzeniem i konkluzją – zawiera analizę konkretnych państw, okresów historycznych i konfliktów na przestrzeni sześciu stuleci. Zawiera też dyskusję na temat kultury oraz praktyki strategii. Traktuje o strategii w jej rzeczywistym ujęciu, a przede wszystkim o procesie decyzyjnym w przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
Przyjęta metodologia kontrastuje z wieloma współczesnymi analizami, które kładą nacisk na myśl kluczowych teoretyków strategii, np. Sun Zi, Clausewitza czy Mahana.

Należy zaznaczyć – pisze autor – że strategia to nie dokument, tylko praktyka. Można ją rozumieć w kategoriach celów, metod ich osiągnięcia oraz dostępnych środków. Warto też wspomnieć, iż słowo „strategia” często jest równoznaczne z czymś niezwykle ważnym, albo z aspiracją. Wojskowe definicje tego terminu związane z dążeniem do zwycięstwa, ignorują niewojskowe zastosowania strategii oraz skłonność do mylenia polityki ze strategią, właściwą nie tylko wojsku, ale wszystkim instytucjom i grupom interesu.

Jeremy Black jest emerytowanym profesorem historii na University of Exeter i autorem licznych prac z zakresu historii wojskowości, znawcą brytyjskiej polityki zagranicznej i dyplomacji międzynarodowej. (al.)

Wielkie strategie wojskowe, Jeremy Black, Wydawnictwo RM, Warszawa 2026, s. 447, cena 59,99 zł.

Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 24 luty 2026

Odsłon: 252

W serii Sekrety historii Wydawnictwo RM wydało książkę Manuela Morosa Peñy Lekarze Hitlera. Medycyna w służbie zła, w tłumaczeniu Joanny Kowalczyk.

Zawód lekarza od wieków postrzegany jest jako jeden z najbardziej szlachetnych i humanistycznych, prospołecznych. Mało tego: lekarza traktowano nie tylko jako przedstawiciela zawodu, ile za pełniącego służbę społeczną – podobnie jak nauczyciela, czy w późniejszych wiekach – także dziennikarza. Pozycję lekarza wzmacniała od starożytności przysięga Hipokratesa*, w której wyrażono nie tylko zasady etyki, jakimi winien się kierować lekarz (primum non nocere), ale i podkreślała jego rangę, jako wykonującego zawód zaufania społecznego.

Wszystkie te szlachetne cechy zawodu były niszczone od XIX w. (zwykle pod płaszczykiem „badań naukowych”), a w części zniszczone podczas II wojny światowej, kiedy część środowiska lekarskiego zaakceptowała nazizm – nie tylko w Europie, o czym wiemy najwięcej, ale i w Japonii, której lekarze dokonywali przerażających zbrodni na Chińczykach w Mandżurii (Jednostka 731).

Opis tych wszystkich działań, jakie podejmowali liczni lekarze grzebiący etykę lekarską przedstawił Manuel Moros Pena w książce Lekarze Hitlera. Współudział lekarzy Trzeciej Rzeszy (i Japonii) w zbrodniach nazistowskich stanowi najczarniejszy rozdział w dziejach medycyny.
Autor pokazał kluczową rolę, jaką lekarze odegrali w polityce eksterminacji i tworzenia aryjskiej rasy nadludzi. W sposób szczegółowy zanalizował, jak program eliminacji niepełnosprawnych i chorych psychicznie (akcja T4) – wymyślony, koordynowany i wykonywany przez lekarzy – przerodził się w ludobójstwo.
Pokazał, jak znani lekarze przekraczali wszelkie normy etyczne, prowadząc zbrodnicze eksperymenty „medyczne”. Zrobił przegląd wszystkich aspektów biopolityki eksterminacyjnej Hitlera: od początków ruchu eugenicznego w Niemczech (także w USA), poprzez publikację Mein Kampf, stworzenie programów przymusowej sterylizacji, eliminacji chorych psychicznie i upośledzonych, eksperymenty z bliźniętami Josefa Mengele i Carla Clauberga w Auschwitz, aż do powojennych procesów (Norymberga od 8.12.46 – 12 procesów 23 oskarżonych), w których potępiono tego typu praktyki.
Dokładne dane liczbowe wskazujące na ogrom tych działań nazistowskich lekarzy pokazują, jak naziści korzystali z ówczesnej wiedzy medycznej i jak często lekarze Hitlera łamali przysięgę Hipokratesa.(al.)

* W Polsce w 1990 roku przysięgę Hipokratesa zmieniono na przyrzeczenie lekarskie, w którym główny akcent położony jest na przestrzeganie obowiązującego prawa.

Lekarze Hitlera. Medycyna w służbie zła, Manuel Moros Peña, Wydawnictwo RM, wyd. IV, Warszawa 2026, s.527, cena 69,99 zł.

Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 26 styczeń 2026

Odsłon: 183

Książka Davida Hughesa Wall Street, naziści i zbrodnie państwa głębokiego wydana przez wydawnictwo Skyhorse zawiera pełną i szczegółową analizę ciągłości między gospodarką polityczną nazistowskich Niemiec lat 30. XX wieku a gospodarką polityczną Zachodu od 2020 roku. Wyjaśnia również, co nas czeka, jeśli dzisiejszy globalny zamach stanu technokratów nie zostanie stłumiony, i czego nazistowskie Niemcy mogą nas nauczyć o możliwościach oporu.
Jak pisze autor:
Transnarodowo skoordynowana reakcja na „Covid-19” przyniosła liczne wydarzenia przypominające okres przedwojenny III Rzeszy, w tym zawieszenie praw i wolności konstytucyjnych, wprowadzenie drakońskich przepisów, próbę rewolucji odgórnej („Wielki Reset”), cenzurę sprzeciwu, nadzór medyczny, eutanazję, eugenikę, korupcję nauki przez politykę i zawłaszczanie sumienia. Lista jest długa.

„Nigdy więcej!” było okrzykiem bojowym po 1945 roku, ale hasło „nigdy więcej” ma teraz zasięg globalny. Jak do tego doszło? W książce autor bada rolę Wall Street w promowaniu Hitlera, finansowaniu nazistowskiej machiny wojennej, rekrutacji i rehabilitacji byłych nazistów oraz tworzeniu transnarodowego państwa głębokiego inspirowanego metodami nazistowskimi.

Wall Street od dawna preferuje totalitaryzm jako typ reżimu najskuteczniejszy w tłumieniu oporu klasy robotniczej, a ponieważ kapitalizm ponownie wkracza w okres ostrego kryzysu, celem jest zastąpienie liberalnej demokracji globalną technokracją – nową, biocyfrową formą totalitaryzmu, której potencjał kontroli społecznej przewyższa wszystko, co mogli sobie wyobrazić Hitler czy Stalin.

Książka ilustruje, jak totalitaryzm nie powstaje w pełni ukształtowany. W przypadku nazistowskich Niemiec upadek w barbarzyństwo następował stopniowo, przez wiele lat. Dziś sygnały ostrzegawcze z historii migają na czerwono. Jeśli globalny technokratyczny zamach stanu nie zostanie stłumiony, możemy spodziewać się centralizacji władzy w Nowym Porządku Świata, powrotu niewolnictwa, prywatyzacji globalnych dóbr wspólnych i przekształcenia społeczeństwa w obóz biocyfrowy, co położy kres rządom prawa i znormalizuje stosowanie eugeniki oraz systematyczne masowe mordowanie dysydentów.

Wall Street, naziści i zbrodnie państwa głębokiego, David Hughes, Wydawnictwo Skyhorse Publishing 2024, s.240

Autor: Anna Leszkowska

Opublikowano: 21 grudzień 2025

Odsłon: 349

Wydawnictwo RM wydało książkę Jamesa Westa Davidsona – amerykańskiego historyka - Krótka historia USA w tłumaczeniu Pawła Szadkowskiego.

Jest to książka popularnonaukowa, napisana lekkim, przystępnym językiem opowieści, w której Davidson prowadzi czytelnika przez kilkaset lat dziejów USA, od pierwszego spotkania między Starym a Nowym Światem (1492) przez ogłoszenie Deklaracji Niepodległości i wybuch wojny secesyjnej aż po wielki kryzys i narodziny supermocarstwa w epoce zagrożenia wojną nuklearną.

W konkluzji opisywanej historii kontynentu, którego społeczeństwo tworzą ludzie z różnych kontynentów i regionów Ameryki Północnej, o bardzo różnych kulturach, zastanawia się, czy kiedykolwiek w historii ludzkości ziemie wchodzące w skład Stanów Zjednoczonych stanowiły jedność? I co utrzymywało ten tygiel kulturowy w formie jednego państwa? Prawdopodobnie – na co zwraca uwagę – były to dwie idee: wolność i równość, które były żywe przez całą historię Ameryki, mimo istniejących podziałów społecznych i politycznych, a do niedawna segregacji rasowej utrzymującej de facto niewolnictwo.(al.)

Krótka historia USA, James West Davidson, Wydawnictwo RM, Warszawa 2025, s. 390, cena 49,99 zł