Recenzje (el)
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 1278
Nakładem oficyny wydawniczej Poltext ukazała się najnowsza książka prof. Grzegorza Kołodki pt. Od ekonomicznej teorii do politycznej praktyki.
Składają się na nią artykuły i eseje publikowane w kilku periodykach naukowych – polskich i zagranicznych – wzbogacone o teksty najnowsze, dotyczące zjawisk ekonomiczno-społecznych, ustrojowych, z jakimi mamy do czynienia obecnie, szczególnie w czasie pandemii. Książkę kończy obszerny wywiad z Profesorem, jaki przeprowadzili redaktorzy kwartalnika Zdanie, dotyczący zarówno jego życia prywatnego, uczestnictwa w życiu politycznym w ostatnich 30 latach, jak i poglądów na sytuację w Polsce i świecie, kierunku, w jakim zmierza świat.
Choć poszczególne artykuły powstawały w różnym okresie, cechuje je aktualność i trafność diagnoz odnośnie tego, czego doświadczamy teraz jako społeczeństwo i ludzkość, a o czym autor pisał już w swoich wcześniejszych książkach. Jak pisze we wstępie, „to książka o szansach, które trzeba wykorzystać oraz o zagrożeniach, którym należy stawiać czoło. To przemyślenia na temat tego, co i dlaczego się dzieje w gospodarce, a także na jej stykach ze społeczeństwem i polityką, środowiskiem naturalnym i bezpieczeństwem, w sferze kultury i technologii”.
Ale rozważania rozpoczyna od pandemii i jej skutków nie tylko ekonomicznych, ale społecznych, rzutujących na sferę gospodarczą i polityczną globu. Pokazuje, że wszystko w dzisiejszym świecie jest ze sobą mocno powiązane i przy podejmowaniu jakichkolwiek działań trzeba ciągle pamiętać o matematycznej zasadzie implikacji: „jeżeli, to”, czyli – kierować się wiedzą, nie wiarą, bo zawsze jakąś część przyszłości można naukowo przewidzieć, zawsze też jakąś jej część można i trzeba twórczo kształtować. I udowadnia to, podając bogate dane z zakresu najnowszej historii gospodarczej różnych państw, pokazując dylematy polityki gospodarczej i skutki dokonanych lub przyszłych wyborów (także w obecnej Polsce).
Odnosi się także do globalizacji w różnych jej aspektach, wykazując iż mimo przedłużającego się na świecie kryzysu i anarchizacji życia, okaże się ona nieodwracalna i przemebluje świat, choć długo jeszcze może być niekompletna. Stąd potrzeba śledzenia wszystkich zmian, jakie zachodzą na naszych oczach, zajmowania się geoekonomią i geopolityką – już na etapie obowiązkowej edukacji, bo niczego nie da się zrozumieć okopując się we własnej wiosce.
Lista problemów, jakie omawia autor w kolejnych sześciu rozdziałach jest długa, pokazuje rozległe zainteresowania naszego wybitnego ekonomisty, a przy tym błyskotliwego i temperamentnego polemisty. Poza omawianiem globalnych zmian (dotyczących w dużej mierze Chin i ich relacji z resztą świata), autor - krytyczny wobec dzisiejszej ekonomii - sporo miejsca poświęca omówieniu swojej koncepcji nowego pragmatyzmu jako klucza do postępu społeczno-gospodarczego oraz ustosunkowuje się do tego, co się dzieje i działo w Polsce od 1989 roku.
Dla polskiego czytelnika te ostatnie rozdziały będą zapewne mocno inspirujące w niekończących się dyskusjach ustrojowych, zwłaszcza że stanowisko człowieka nauki, racjonalisty, jest dzisiaj bagatelizowane przez większość, która nauki nie ceni, a wręcz ją odrzuca. Tym, którzy po nią sięgną – książkę znakomicie napisaną (jak i pozostałe książki tego autora), z wielką dyscypliną myślową, solidnie udokumentowaną danymi, pokazującymi, że 2+2≠5 – zapewne skłoni do refleksji. Dla tych, którzy z nauką są za pan brat lektura tej książki będzie niewątpliwie ucztą intelektualną. (al.)
Od ekonomicznej teorii do politycznej praktyki, Grzegorz Kołodko, Poltext, Warszawa 2020, wyd. I, s. 361, cena 49,90 zł.
- Autor: al
- Odsłon: 3091
Anna Strzeżek jest autorką książki Od konsumpcji do konspiracji wydanej w Wydawnictwie TRIO.
„Lokale gastronomiczne od zawsze pełniły istotną rolę w życiu społeczeństwa. Tu plotkowano, jedzono, wymieniano się informacjami, odpoczywano.
Rozkwit i popularyzacja życia kawiarnianego w Polsce nastąpiły w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku. Bywanie w lokalach stało się standardem.
Wojna, która gwałtownie wtargnęła w życie Polaków, wymusiła pewne przemiany w ich codziennej egzystencji. Postanowiłam więc dowiedzieć się, w jaki sposób transformacje wpłynęły na zakłady gastronomiczne oraz ich bywalców – pisze autorka w przedmowie.
Wybrała do analizy Warszawę – jako miasto przyfrontowe, zatem o atmosferze odmiennej od wielu innych i innej egzystencji codziennej mieszkańców.
W okresie okupacji wielu mieszkańców Warszawy – mimo terroru okupanta - nie rezygnowało z odwiedzania kin, rewii, lokali gastronomicznych i kontynuowania (choć w minimalnym zakresie) przedwojennego życia towarzyskiego. Restauracje, bary i kawiarnie zaczęły też pełnić dodatkowe funkcje (m. in. komórki konspiracyjne i "czarnorynkowa kawiarniana giełda"). Autorka, opisując codzienną działalność zakładów, przedstawia również charakterystykę ich gości oraz kelnerów, podaje też informacje dotyczące funkcjonowania lokali "Nur für Polen" i "Nur für Deutsche".
W książce nie brakuje licznych wspomnień, cytatów z prasy, ilustracji w postaci afiszów, obwieszczeń, reklam, zaproszeń, oraz zdjęć opisywanych lokali, satyrycznych rysunków. Liczne i obszerne przypisy pod tekstem oraz w zakończeniu książki (wykaz lokali z wyodrębnieniem tych „Nur für Deutsche" i Nur für Polen") wzbogacone obszerną i przejrzystą bibliografią czyni z niej wartościową i w dużym stopniu odkrywczą lekturę – nie tylko dla warszawiaków. (al)
Od konsumpcji do konspiracji, Anna Strzeżek, Wydawnictwo TRIO, Warszawa 2012, s.232, cena 32 zł
- Autor: al
- Odsłon: 3112
Wydawnictwo Książka i Prasa wydało książkę Leokadii Oręziak pt. OFE. Katastrofa prywatyzacji emerytur w Polsce.
To nie jest książka pokazująca tylko historię i zasady działania OFE w Polsce. To książka o prywatyzacji emerytur na świecie – działaniu zgodnym z ideologią - religią neoliberalną, jaka do dziś sieje zniszczenia w społeczeństwach i państwach, na której zarabiają międzynarodowe instytucje finansowe oraz koncerny.
Prof. Leokadia Oręziak jest jednym z bardzo nielicznych naukowców, którzy odważyli się publicznie i głośno sprzeciwiać wprowadzonemu u nas w 1999 roku rozwiązaniu niszczącemu nie tylko finanse państwa, ale i byt przyszłych emerytów. Rozwiązaniu narzuconemu nie tylko Polsce, ale wielu biedniejszym i słabym państwom przez międzynarodowe instytucje finansowe wraz ze wspierającymi je Bankiem Światowym i Międzynarodowym Funduszem Walutowym (oparły się jednak temu Czechy!). Towarzyszyła temu szeroka i nachalna kampania promocyjna OFE, pełna obietnic dostatniego życia po przejściu na emeryturę.
Propaganda ta była na tyle skuteczna, że Polacy uwierzyli na słowo, iż będą na starość bogaczami. Dopiero pierwsze wypłaty emerytur z OFE – kilkudziesięciozłotowe – przyniosły otrzeźwienie i reakcje rządu. Zapewne w otrzeźwieniu pomogły też doświadczenia Chile (system OFE istnieje tam od 30 lat), na których wzorowali się polscy politycy wprowadzający OFE. Okazało się dość szybko, że chilijski system emerytalny nie jest w stanie zapewnić jakichkolwiek emerytur i rząd zmuszony był w 2008 roku wprowadzić zasiłki dla emerytów, aby ci mogli przezyć (obecnie prezydent Chile poprosiła ekspertów z całego świata o pomoc w naprawie systemu emerytalnego – jest wśród nich także prof. Oręziak)
Widać więc, że skrajny liberalizm – także w systemie emerytalnym – wyrażony przyjęciem OFE, to zepchnięcie wielkich grup społecznych na dziesięciolecia w ubóstwo poprzez nadanie priorytetu interesom ekonomicznym niewielkiej grupie najzamożniejszych. Toteż większość krajów dokonała już albo całkowitej likwidacji przymusowego filara kapitałowego, albo znacząco go ograniczyła.
Celem, jaki przyświecał Autorce przy pisaniu książki, było pokazanie jak to się stało, że w wyniku tej reformy Polska została wciągnięta w pułapkę, z której bardzo trudno jest się teraz wyrwać. Pokazuje uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne prywatyzacji emerytur, analizuje ideologię neoliberalną i Konsensus Waszyngtoński, leżące u podstaw tej prywatyzacji. Przedstawia też doświadczenia różnych krajów, które potrafiły uwolnić się od przymusowego filara kapitałowego.
Główną część książki poświęca jednak procesowi wprowadzania OFE w Polsce, w tym – ogromnej ingerencji podmiotów zagranicznych decydujących o kształcie i funkcjonowaniu tej „reformy”. Pogłębionej analizie poddaje także skutki istnienia OFE dla finansów publicznych oraz dla przyszłych emerytur z tego filara. Rozważania końcowe są próbą odpowiedzi na pytanie: kiedy Polska uwolni się całkowicie od OFE i co OFE może zastąpić?
Choć materia naukowa książki wydaje się trudna, to jest to lektura ekscytująca. Talent popularyzatorski oraz publicystyczny autorki sprawia, iż nawet najtrudniejsze zagadnienia stają się zrozumiałe i proste. Żywa i ciekawa narracja w opisie rzeczywistości ideologicznej, politycznej, ekonomicznej i gospodarczej związanej z OFE powoduje, że książkę czyta się jak znakomitą powieść, a miejscami – jak kryminał. (al.)
OFE. Katastrofa prywatyzacji emerytur w Polsce, Leokadia Oręziak, Wydawnictwo Książka i Prasa, Warszawa 2014, s. 399, cena 38 zł