Recenzje (el)
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 590
Z cyklu Sekrety historii Wydawnictwo RM wydało książkę Jeremy’ego Blacka – Wojna. Krótka historia w tłumaczeniu Ignacego Kurowskiego i Pawła Szadkowskiego.
Wojna, która obecnie wisi nam nad głowami jest zjawiskiem towarzyszącym ludzkości od początków istnienia społeczeństw. Człowiek – to najbardziej krwiożercze zwierzę - rozpętuje ją z różnych powodów, a skutki starć zbrojnych są coraz groźniejsze tak dla ludzi, jak i przyrody oraz całego globu z uwagi na postęp nauki i techniki.
Jeremy Black- historyk wojskowości, znawca brytyjskiej polityki zagranicznej i dyplomacji, autor ponad 70 książek, w omawianej książce w zwięzły sposób opisuje konflikty zbrojne począwszy od czasów starożytnych, po dzisiejsze. Czytelnik, po lekturze 39 rozdziałów opisujących konflikty na przestrzeni dziejów ludzkości, zdobywa wiedzę o rozwoju cywilizacji nieco odmienną od szkolnej, przedstawioną z punktu widzenia historyka wojskowości. Wzbogaconą o szczegóły i ciekawostki, których w podręcznikach ogólnej historii zwykle nie ma i które niekiedy trudno odszukać. Jest to po prostu inna wiedza, rzadko przywoływana w publicznych dyskusjach dotyczących konfliktów, w której zwraca się uwagę na kulturę, geografię, historię, gospodarkę, ideologię i inne czynniki mające wpływ na wywoływanie i prowadzenie wojen.
Analiza konfliktów w XX wieku – wieku najkrwawszych wojen – dotyczy nie tylko I wojny światowej (Wielkiej Wojny) i II wojny światowej, ale i zimnej wojny, wojen towarzyszących dekolonizacji, wojen wewnętrznych (domowych) oraz konfliktów między mocarstwami. Autor zwraca uwagę, iż na pojawienie się konfliktów obecnie mają wpływ czynniki klimatyczne, wzrost liczby ludności oraz deficyt surowców i wzrost miast. Wszystkie one rodzą wzrost przemocy, zwłaszcza że wskutek dostępnych technologii popyt na broń może być łatwo zaspokajany.
Przykłady, jakie podaje znają wszyscy interesujący się światem i polityką oraz geopolityką, niemniej z ich ocenami zapewne nie wszyscy się zgodzą. Trzeba bowiem pamiętać, iż tych analiz – zwłaszcza dotyczących najnowszych wojen i konfliktów po II wojnie światowej – dokonuje historyk i znawca dyplomacji brytyjskiej z punktu widzenia Zachodu, który niekoniecznie pokrywa się z naszym. Dowodzi tego choćby umiejętne nieuwzględnianie faktów nie przynoszących chluby Zachodowi (np. pominięcie autorstwa zrzucenia bomby atomowej na Hiroszimę i Nagasaki - s. 252, co stało się normą w polityce Zachodu), a tym samym sugeruje spojrzenie na dzieło z pewną dozą krytycyzmu. (al.)
Wojna. Krótka historia, Jeremy Black, Wydawnictwo RM, wyd. II, Warszawa 2024, s. 300, cena 44,99 zł.
- Autor: Anna Leszkowska
- Odsłon: 575
Alain Bauer – francuski kryminolog i wykładowca w Conservatoire National des Arts et Métiers w Paryżu, doradca policji, to autor ok. 60 poważnych prac na temat przestępczości i terroryzmu. Wydawnictwo RM zdecydowało się jednak na wydanie jego książki typu michałkowego, czyli zbioru 300 śmiesznych i wydawałoby się nieprawdopodobnych, ale prawdziwych anegdot o najbardziej nieudolnych, najgorzej zorganizowanych i po prostu pechowych przestępcach w historii. To Najgłupsi przestępcy świata z podtytułem: Nagrody Darwina dla złoczyńców w tłumaczeniu Katarzyny Iwaszkiewicz.
Żeby nie traktować podawanych w książce przykładów tylko jako wyboru z kroniki kryminalnej, autor w przedmowie daje wyjaśnienia psychologiczne i psychiatryczne odnośnie takich przypadków, powołując się na hipotezę behawiorystów, iż tacy „głupi” przestępcy być może chcą zostać złapani. Dzisiaj można by było to wytłumaczyć także chęcią zabłyśnięcia w mediach, a może i karierą zbudowaną na takim działaniu, jednak autor nie śledzi dalszych losów opisywanych bohaterów zdarzeń, więc trudno ocenić motywy ich działania.(al.)
Najgłupsi przestępcy świata. Nagrody Darwina dla złoczyńców, Alain Bauer, Wydawnictwo RM, Warszawa 2024, s. 158, cena 39,99 zł.
- Autor: al
- Odsłon: 2511
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego wydało książkę pod redakcją Rafała Borysławskiego, Alicji Bemben, Justyny Jajszczok i Jakuba Gajdy – Kryptohistorie. Ukryte i utajone narracje w historii.
Jest to zbiór 13 esejów naukowców z wielu dziedzin: historii, socjologii, filologii, kulturoznawstwa, teatrologii, prawa, poruszających tematy tajności, spisków i tajemnicy w historii.
Jak piszą redaktorzy tomu, od zarania ludzkiej tożsamości istniało przekonanie, że jedynie to, co sekretne, niejasne i hermetyczne jest istotnie cenne i daje dostęp do prawdy. Tego typu myślenie szczególnie uwidoczniło się u progu XXI wieku, po zamachu na WTC, dając impuls do mnożenia przekonań o spiskach, konspiracjach, sekretnych zmowach i układach. Popularność takiego myślenia pokazuje, iż jest ono znakiem rozpoznawczym współczesności.
Otwierający tom esej Tomasza Wiślicza – Niedohistorie, czyli dlaczego opowieści o przeszłości nie stają się historiami – wyjaśnia czytelnikowi wymagania historiografii naukowej i pokazuje, jak zmienia się ta dziedzina na przestrzeni dziejów, zwłaszcza w postmodernizmie.
Ostatnie dziesięciolecia XX wieku i początek wieku XXI to okres, w którym pracę historyka traktuje się bardziej jak literaturę niż naukę. Historia, jako nauka, nie jest więc poszukiwaniem prawdy, ale sposobem tworzenia przekonującego opowiadania, gdyż postmodernizm zanegował opozycję miedzy historią a literaturą, faktem a fikcją. Takie pojmowanie historii nie tylko podzieliło środowisko historyków, ale i spowodowało zanegowanie przekonania o możliwości obiektywnego badania przeszłości przez historyków.
Wzmocnieniem takiego przekonania była rewolucja informatyczna i informacyjna, rozwój Internetu, gdzie pojawiły się znacznie atrakcyjniejsze medialnie narracje historyczne niż uprawiane w ośrodkach naukowych. Wiele z nich nie spełnia kryteriów naukowości, niemniej ów oddolny nurt często alternatywnych historii pokazuje barwność dyskursu historycznego, rozszerzenie go o narracje będące w opozycji do dominujących oraz uwzględniające dzieje emancypujących się grup społecznych. Co ciekawe, historycy przyjęli za dopuszczalne istnienie wielu wersji historii, wynikających z odmienności interpretacji.
W książce czytelnik znajdzie więc m.in. rozprawy dotyczące kryptohistorii na temat śmierci Johna F. Kennedy’ego, króla Norwegii Olafa Tryggvasona, Kuby Rozpruwacza, Olofa Palmego, powojennych losów nazistów w Ameryce Południowej, miłości króla Sobieskiego i Marysieńki, odczytywania obrazów Jana Vermeera Van Delft, znalezisk archeologicznych, przesądów i uprzedzeń odnośnie pasożytów, czy teksty dotyczące kryptologii i szyfrowania. Wieloaspektowość ujęcia tego zagadnienia oraz aktualność wielu esejów czyni książkę niebywale atrakcyjną dla każdego czytelnika – nie tylko historyka uprawiającego naukę akademicką.(al.)
Kryptohistorie. Ukryte i utajone narracje w historii, red. Rafał Borysławski, Alicja Bemben, Justyna Jajszczok, Jakub Gajda, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2014, s. 190, cena 28 zł (+VAT)
- Autor: al
- Odsłon: 2175
Instytut Wydawniczy Książka i Prasa wydało w serii Biblioteka Alternatyw Ekonomicznych Le Monde diplomatique i Kwartalnika Nauk o Przedsiębiorstwie książkę Johna Bellamy Fostera i Roberta W. McChesney – Kryzys bez końca w tłumaczeniu Grzegorza Konata.
O czym ta książka jest – najlepiej wyjaśnia jej podtytuł: Jak kapitał monopolistyczno-finansowy wywołuje stagnację i wstrząsy od Stanów Zjednoczonych po Chiny. I nie chodzi tu tylko o wstrząs, jakim był wielki kryzys finansowy lat 2007-2009, ale o wszystkie kryzysy, jakie niesie kapitalizm.
Największa stagnacja od lat 30. XX w., jaka dotyka obecnie gospodarkę światową jest przyczyną wszystkich kryzysów społecznych i politycznych, których skutki ukształtują na trwale wiele przyszłych pokoleń – piszą autorzy książki we Wstępie. Przeważająca większość populacji (poza bogatymi) bowiem tę stagnację gospodarczą odczuwa jako kryzys bez końca. Stagnacja dla ludzi oznacza zmniejszenie płac realnych, masowe bezrobocie, kryzys finansów publicznych, rosnące nierówności i ostry spadek jakości życia.
Czy jednak stagnacja rzeczywiście jest stanem współczesnego kapitalizmu – nie wiadomo, gdyż ekonomia konwencjonalna nie bardzo umie wytłumaczyć to zjawisko. Autorzy książki dowodzą, iż kryzys bez końca wynika nieuchronnie z funkcjonowania kapitału monopolistyczno-finansowego. Biorąc pod uwagę logikę systemu oraz zakres prawnie usankcjonowanego pola manewru decydentów, nie widzą oni podstaw do tego, aby nastąpiło istotne i trwale przyspieszenie tempa wzrostu.
Normalnym stanem dojrzałej gospodarki kapitalistycznej, zdominowanej przez kilka gigantycznych korporacji monopolistycznych, jest zatem stagnacja. Stan ten utrzymywał się przez ponad 100 lat, choć w latach 1980 - 2008 rządy czyniły starania, aby przezwyciężyć stagnację i zapewnić wzrost gospodarczy. Ceną za takie działania było jednak ogromne zadłużenie, które doprowadziło do wielkiego kryzysu w latach 2007-08 i źle rokuje przyszłości świata.
Jeżeli ludzie będą chcieli wydostać się ze spirali stagnacji i rosnącej nędzy, będą więc musieli radykalnie zmienić system gospodarczy. Będzie to centralny problem ekonomii politycznej naszych czasów – piszą autorzy, zachęcając czytelników do debaty na ten temat.
W książce składającej się – poza Wstępem - z sześciu rozdziałów (z bogatymi przypisami), poruszane są takie zagadnienia jak kapitał monopolistyczno-finansowy a kryzys, finansjeryzacja akumulacji, monopol i konkurencja w kapitalizmie XXI w., internacjonalizacja kapitału monopolistycznego, globalna rezerwowa armia pracy i nowy imperializm, wielka stagnacja i Chiny. Książkę zamyka spis wykresów i tabel oraz indeks. (al.)
Kryzys bez końca, John Bellamy Foster, Robert W. McChesney, Instytut Wydawniczy Książka i Prasa, Warszawa 2014, s. 382, cena 35 zł (z 5% VAT)